Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Đúng đắn và rất hợp lẽ, hợp lý: "xác đáng" dùng để mô tả một ý kiến, lập luận, đề nghị hoặc nhận xét có cơ sở vững chắc, phù hợp với thực tế và logic, khiến người ta phải thừa nhận.
   • Chính xác và thích hợp: Chỉ sự phù hợp một cách chính xác với hoàn cảnh, vấn đề hoặc đối tượng được nói đến.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Lời nhận xét của thầy giáo rất xác đáng và giúp em tiến bộ.
  • Anh ấy đưa ra những bằng chứng xác đáng để bảo vệ quan điểm của mình.
  • Đề nghị cải tổ bộ máy là một đề nghị xác đáng trong tình hình hiện nay.

Các cách sử dụng nâng cao

• "lập luận xác đáng": lập luận chặt chẽ, có căn cứ rõ ràng và thuyết phục.

  • Với những lập luận xác đáng, luật sư đã thuyết phục được hội đồng xét xử.

• "phê phán xác đáng": sự chỉ trích, đánh giá dựa trên những điểm đúng, sai rõ ràng và công tâm.

  • Bài báo đưa ra những lời phê phán xác đáng về tình trạng ô nhiễm môi trường.

Biến thể và từ gần giống

• Xác thực (tính từ): có thật, đúng với sự thật.
  • Thông tin cần phải được kiểm chứng để đảm bảo tính xác thực.
• Hợp lý (tính từ): có lý lẽ, phù hợp với lẽ thường.
  • Mức giá đó là hoàn toàn hợp lý.
• Thích đáng (tính từ): phù hợp và đúng mức (thường dùng trong văn chương hoặc ngữ cảnh trang trọng).
  • Một sự trừng phạt thích đáng.

Từ đồng nghĩa

• Chính xác: đúng hoàn toàn, không sai sót.
• Phù hợp: tương thích, ăn khớp với yêu cầu hoặc hoàn cảnh.
• Hợp tình hợp lý: vừa phù hợp với tình cảm (tình), vừa phù hợp với lý lẽ (lý).

Từ trái nghĩa

• Vô lý: không có lý lẽ, không hợp logic.
• Khiên cưỡng: gượng ép, không tự nhiên, không phù hợp.
• Thiếu căn cứ: không có cơ sở, bằng chứng xác thực.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• "Lời nói xác đáng": lời nói đúng lúc, đúng chỗ và có sức thuyết phục.
  • Trong cuộc họp, anh ấy chỉ phát biểu vài lời nói xác đáng nhưng giải quyết được vấn đề.
• "Đánh giá xác đáng": sự nhận định, đánh giá chính xác và công bằng về giá trị hoặc thực chất của sự việc, con người.
  • Ban giám khảo đã có sự đánh giá xác đáng về các thí sinh.

1. tt. Đúng đắn và rất hợp lẽ: đề nghị xác đáng nhận xét xác đáng ý kiến xác đáng.